Saamhorigheid: de kerstgedachte het hele jaar door

Met kerst staan we er gewoontegetrouw bij stil hoe belangrijk het is om te zorgen voor de medemens, om aandacht te hebben voor elkaar en te vieren hoe we in diversiteit vreedzaam samen kunnen leven. Voor de kerstviering op mijn school schreven leerlingen teksten en gedichten over ‘het licht in de ander zien’ en ‘elkaar niet veroordelen’. Ontroerend om te lezen. Zoals altijd komt dan ter sprake dat dat toch eigenlijk het hele jaar door zou moeten en niet alleen met kerst. Helemaal waar. En dat kan ook. Als we leerlingen de ruimte geven om elkaar te helpen, elkaars kwaliteiten te benoemen, samen creatieve ideeën te bedenken, dan wordt het eigenlijk elke dag een beetje kerst in de klas.

Een van de vijf pijlers van formatieve evaluatie is: leerlingen activeren als leerbron van elkaar (Wiliam & Leahy, 2005). Dat is niet voor niets. Als leerlingen met en van elkaar leren, ontstaat er iets moois, wat het traditionele opdoen van vakkennis overstijgt. Vooral het denken over het denken (metacognitie) wordt gestimuleerd als leerlingen hun gedachten met elkaar uitwisselen, bijvoorbeeld door de overtuigingskracht van geformuleerde argumenten te bespreken, te brainstormen over een onderwerp, samen te bespreken wat ze hebben geleerd en hiervan een filmpje maken, enzovoort. Daarnaast worden leerlingen zich bewuster van de doelen en succescriteria als ze elkaar feedback geven. Het beste is dat leerlingen tijdens het leerproces feedback geven (en niet achteraf), zodat de ontvanger er ook echt iets mee kan doen. In wezen is feedback dan pas formatief, het verfijnt het handelen van de leerling. Een leerling moet daarbij wel kunnen kiezen in hoeverre hij/zij iets doet met die feedback (autonomie). Het beste kan die feedback worden gegeven in de vorm van vragen, zodat er een denkproces bij de ontvanger op gang wordt gebracht (Van den Berg et al., 2006). Dat moet eerst geoefend worden op anonieme voorbeelden die door de docent worden geselecteerd (Carless, Chan, To, Lo & Barrett, 2018), anders heb je kans dat er een onveilig klimaat in de klas ontstaat en die veiligheid is een voorwaarde om met elkaar te kunnen leren. Naast de eerder genoemde autonomie, wordt zo ook de aan de behoefte van relatie en competentie voldaan (Ryan & Deci, 2000). Leerlingen krijgen zicht op hun talenten en leren hoe ze moeilijke dingen, toch in de vingers kunnen krijgen met behulp van hun klasgenoten. Het is niet zo moeilijk om elke dag een beetje kerstig te maken :-).

Ik wens iedereen heel fijne feestdagen en een liefdevol en inspirerend 2019!