Inductie maakt taalvaardiger

De meeste lesmethodes werken vanuit de theorie naar de praktijk. Leerlingen leren hierdoor dat je eerst van anderen moet horen hoe iets werkt en dat je dat wat anderen bedacht hebben na moet kunnen doen. Een weinig creatieve, weinig zelfstandige bezigheid die niet strookt met de intrinsieke drang van pubers om tot zelfstandigheid te komen. Veel leerlingen verzetten zich dan ook, wat weer leidt tot frustratie bij de leerkracht. Tegelijkertijd verzucht dezelfde leerkracht ‘Waren ze maar wat zelfstandiger!’. Met dit artikel wil ik laten zien dat het omdraaien van onze werkwijze van deductief naar inductief leren bijdraagt aan meer eigen verantwoordelijkheid, zelfstandig nadenken en motivatie.

brein idee

Inductief
Inductief leren is het aanbieden van allerlei beschrijvingen van situaties en voorbeelden van een bepaald principe. Wat dat principe is, moeten de leerlingen zelf zien te herleiden door vanuit de concrete situaties een algemene regel te abstraheren. Hetzelfde werd lang geleden gedaan door Aristoteles toen hij uitgangspunten wilde formuleren waaraan een goed betoog moest voldoen. Hij observeerde verschillende mensen die succesvol waren in hun betoog of die juist faalden. Hieruit concludeerde hij wat werkt bij het houden van een betoog. Deze uitgangspunten worden nu nog steeds gehanteerd in de retorica.

Moet je dan leerlingen telkens opnieuw het wiel uit laten vinden? Natuurlijk is dat niet handig. Het is heel efficiënt om gebruik te maken van kennis die eerder al is vergaard. Kennis moet echter steeds weer opnieuw actueel gemaakt worden. Een leerling moet zien wat het nut is van bepaalde kennis, anders komt hij niet zo makkelijk tot het leren ervan. Daar waar een leerling het nut inziet, is deductief leren heel praktisch. De leerling staat al open voor de kennis. Een leerling die wil leren een 3D-printer te bouwen, zal zeker openstaan voor tips van een docent op dit gebied. De motivatie is er al, het einddoel is al in beeld, dus kom maar op met die kennis! Voor onderwerpen waar het nut veel minder zichtbaar is of voor leerlingen die nog niet openstaan voor bepaalde kennis is het echter veel nuttiger om vanuit de concrete situatie te beginnen en de leerling uit te nodigen zelf tot inzicht te komen.

Bij een onderwerp als ‘schrijven van teksten’ is het inductief leren een beproefde methode. Leerlingen vergelijken verschillende teksten met elkaar en concluderen dan waar een goede tekst aan moet voldoen. De Aristotelessen van de toekomst zijn daarmee in aantocht! Bovendien voelen leerlingen zich superslim als ze zelf een regel uit verschillende contexten kunnen herleiden wat weer bijdraagt aan hun zelfvertrouwen. aristotelesEen mooi voorbeeld voor literatuuronderwijs kwam ik tegen in het Levende Talen Magazine.

Abstract denken
Voor de wetenschap is het noodzakelijk dat leerlingen in staat zijn vanuit waarnemingen conclusies te trekken. Ook dat pleit voor het regelmatig inzetten van inductieve werkvormen. Om tot conclusies te kunnen komen moeten leerlingen de juiste woorden zoeken om te benoemen wat ze zien. Daarmee draagt deze werkwijze ook bij aan de taalvaardigheid van leerlingen.

Kortom, inductief leren heeft vele voordelen bij het ontwikkelen van taalvaardigheid en abstract denkvermogen én leidt tot zelfstandige, gemotiveerde leerlingen.